جغرافيا . شهرستان ملارد      

1
اداره كل آموزش و پرورش استان خراسان شمالي
تكنولوژي و گروههاي آموزشي متوسطه
« دبيرخانه راهبري درس جغرافيا »
كارگاه مجازي:
« چگونگي تدوين سوالات مفهومي و استاندارد »
" بسته ي آموزشي شماره ي سه "
تهيه كنندگان:
منير عظيميان
علي غلامي
1390 - سال تحصيلي : 91
2
« باسمه تعالي »
نمره گذاري وتحليل سئوال هاي آزمون
پس از تهيه و اجراي آزمون هاي پيشرفت تحصيلي ، نوبت به تصحيح برگه هاي آزمون و نمره گذاري آنها مي رسد .
الف - روش تصحيح آزمون هاي تشريحي
در بسته آموزشي شماره ي 2، صفحات 6 و 7 روش تصحيح آزمون هاي تشريحي بيان شده است .
ب- روش تصحيح آزمون هاي عيني
تصحيح برگه هاي آزمون هاي عيني ، به ويژه اگر پاسخ نامه هاي جداگانه اي كه در آن پاسخ سئوال ها به وسيله ي
آزمون شوندگان علامت گذاري مي شود به كار رود ، به سادگي امكان پذير است . براي تصحيح اين نوع پاسخ نامه ها ،
ابتدا معلم مي تواند يكي از آنها را خود علامت گذاري كند و با سوراخ كردن محل پاسخ هاي درست پاسخ نامه ي كليد را
بسازد .
در نمره گذاري آزمون هاي عيني دو روش عمده وجود دارد :
الف) احتساب كليه ي پاسخ هاي درست بدون كسر نمره براي حدس زدن
ب) كسر مقداري از نمره براي جبران حدس زدن
روش اول روش متداول تر و ساده تري است . اما اگر معلم بخواهد روش دوم را مورد استفاده قرار دهد بايد هنگام اجراي
آزمون ، آزمون شوندگان را آگاه سازد كه در ازاء پاسخ هاي غلطي كه مي دهند مقداري از نمره آنان كم خواهد شد . براي
تعيين اين مقدار چندين روش وجود دارد كه معروفترين آنها استفاده از فرمول زير است .
w
نمره اصلاح شده = R -
N - 1
تعداد گزينه هاي هر سئواال : N تعداد پاسخ هاي غلط : w تعداد پاسخ هاي درست : R
كه داراي 50 سئوال است ، دانش آموزي به 45 سئوال ( n = فرض كنيد كه در يك آزمون چهار گزينه اي ( 4
نمره اصلاح شده ي اين . ( R = و 39 سئوال درست است ( 39 ( w = پاسخ داده است و از اين تعداد 6 سئوال غلط ( 6
w دانش آموز برابر است با : 6
نمره اصلاح شده = R - // ( 39 = نمره اصلاح شده - = 37 )
N - 1 4 -1
تحليل سئوال هاي آزمون
هدف از تحليل سئوال هاي آزمون وارسي تك تك سئوال ها و تعيين ميزان دقت و نارسائي هاي آنها است . در تحليل
سئوال هاي آزمون، نقاط قوت و ضعف يك آزمون و كيفيت همه سئوال هاي آن تعيين مي شود . بنابراين ، لازم است كه
معلمان پس از اجراي هر آزمون ، سئوال هاي آن را تحليل كنند و با استفاده از نتايج حاصل به تجديد نظر در آزمون و
بهبود كيفيت سئوال ها براي استفاده هاي بعدي اقدام نمايند .
اطلاعات مورد نياز براي تحليل سئوال هاي يك آزمون ، پاسخ هايي هستند كه آزمون شوندگان به هر سئوال داده اند .
يعني بايد تعيين شود كه در هر سئوال چند نفر گزينه ي درست را انتخاب كرده اند ، هر يك از گزينه هاي انحرافي چند
نفر را به خود جلب كرده است و چند نفر آن را بي جواب گذاشته اند . براي اين منظور ، بايد هر سئوال را در جدول
(كارتي ) مانند جدول زير وارد كنيد :
3
90 موضوع سوال: علل ايجاد بيابان ها /10/ عنوان آزمون : جغرافيا 1 تاريخ اجراي آزمون: 20
مهمترين علت ايجاد بيابان هاي ايران كدام است ؟
الف) دوري از دريا ب) فشار زياد جنب حاره ج) وجود كوهستانها د) موارد الف و ب
گروه ها : الف ب ج د بدون پاسخ جمع
10 2 0 3 5 گروه بالا 0
10 0 0 3 2 گروه پايين 5
0/ ضريب دشواري : 35 ضريب تميز : 3
كارت تحليل سئوال آزمون چند گزينه ا ي
اطلاعات موجود در جدول كه براي تحليل يكي از سئوال هاي آزمون و محاسبه ي شاخص هاي آماري آن سئوال
ضروري هستند، از طريق تعيين دو گروه قوي ( بالا ) و ضعيف ( پايين ) ازمون شوندگان و تعيين نحوه ي پاسخ دهي آنان
به گزينه هاي مختلف سئوال به دست آمده اند .گروه بالا از 25 % تا 33 % آزمون شوندگان داراي نمره هاي بالا و گروه
پايين از 25 % تا 33 % آزمون شوندگان داراي نمره هاي پايين تشكيل مي يابد . اين اطلاعات براي تك تك سئوال هاي هر
آزمون ضروري هستند .
براي انتخاب گروه بالا و پايين به شكل زير عمل مي كنيم :
اگر تعداد دانش آموزان ما كمتر از 20 نفر باشند تمام ورقه ها را بعد از تصحيح به ترتيب از نفر اول تا آخر به ترتيب
نمره هاي كسب كرده مرتب مي كنيم و آنها را به دو گروه قوي و ضعيف تقسيم مي كنيم كه گروه بالا مربوط به نمرات
بالا و گروه پايين مربوط به نمرات پايين است.
اگر دانش آموزان بين 20 تا 40 نفر باشند ، 10 نفر از گروه قوي و 10 نفر از گروه ضعيف به ترتيب انتخاب مي كنيم و افرادي
را كه نمرات آنان در وسط قرار مي گيرد از محاسبه خارج مي كنيم.
و اگر تعداد افراد از 40 نفر بيشتر باشد، براي گروه بالا 27 درصد افراد و براي گروه پايين 27 درصد افراد را انتخاب مي
كنيم .
سئوال ( difficulty index) محاسبه ضريب دشواري
بنا به تعريف ، درصد كل آزمون شوندگاني كه به يك سئوال جواب درست مي دهند ضريب دشواري آن سئوال است
نشان داده مي شود . P كه با حرف
اگر در تحليل يك سئوال كليه ي افراد يا همه برگه هاي امتحاني دخالت داشته باشند ، براي محاسبه ي ضريب
دشواري سئوال كافي است تعداد كل افرادي را كه به آن سئوال جواب درست داده اند بر تعداد كل آزمون شوندگان تقسيم
كنيم و نتيجه را در 100 ضرب نماييم . رقم حاصل ضريب دشواري سئوال است . مطابق فرمول زير :
P = 100 ( R )
T
به عنوان مثال ضريب دشواري سئوال داخل كارت اينچنين محاسبه شده است :
100 = ضريب دشواري سئوال ( 7 ) = 35
20
در مواردي كه تعداد آزمون شوندگان ( تعداد برگه ها ) زياد است و اطلاعات ما به نحوه ي پاسخ دهي افراد گروه بالا و
گروه پايين محدود مي شود ، لازم است از فرمول زير استفاده كنيم .
4
(p) 100 * انتخاب هاي درست گروه بالا + انتخاب هاي درست گروه پايين = ضريب دشواري
تعداد افراد گروه بالا + تعداد افراد گروه پايين
مثال:
در يك آزمون ، 9نفر از گروه بالا و 3نفر از گروه پايين به سئوال عيني مورد نظر پاسخ درست داده اند . تعداد هر گروه
10 نفر است . ضريب دشواري سئوال را اينچنين محاسبه مي كنيم .
9+3
10+10
بهترين ضريب دشواري براي يك سوال 50 درصد است . هر اندازه ضريب دشواري يك سئوال بزرگ تر ( به 100 نزديك
تر ) باشد ، آن سئوال آسان تر است و هر اندازه اين ضريب كوچك تر ( به صفر نزديك تر ) باشد سئوال دشوارتر است .
بنابراين ، به جاي ضريب دشواري مي توان از ضريب آساني يا سهولت نام برد . اما معمول اين است كه به آن ضريب
دشواري بگويند .
سئوال ( discrimination index) محاسبه ي ضريب تميز
ضريب تميز معلوم مي كند كه سوال تا چه اندازه گروه بالا و پايين را از هم جدا كرده است . براي محاسبه ضريب تميز
يك سوال از فرمول زير استفاده مي شود:
(D) 100 * انتخاب هاي درست گروه بالا - انتخاب هاي درست گروه پايين = ضريب تميز
تعداد افراد يك گروه (بالا يا پايين )
براي سوال داخل كارت تحليل ، ضريب تميز به صورت زير محاسبه مي شود:
(D) 5 = ضريب تميز -2 = 0/3
10
0 نشان مي دهد كه سوال بالا تا حدودي توانسته است گروه بالا و پايين را از يكديگر متمايز كند . يعني از 10 / رقم 3
نفر گروه بالا 5 نفر به سوال جواب درست داده اند در حاليكه تنها 2 نفر از 10 نفرگروه پايين به اين سوال جواب درست
داده اند .
هر قدر ضريب تميز بزرگتر باشد ( به يك نزديكتر) ، قوه ي تميز آن سوال بيشتر و هر قدر اين ضريب كوچكتر باشد
0 باشد ، آن سوال آزمون شوندگان قوي و / ( به صفر نزديكتر) قوه ي تميز آن كمتر است . مثلا اگر قوه ي تميز سوال 90
0 باشد ، آن سوال از عهده ي جداسازي دانش / ضعيف را به خوبي از هم جدا خواهد كرد ، اما اگر ضريب تميز سوالي 10
آموزان قوي و ضعيف به خوبي بر نخواهد آمد .
ضريب تميز صفر حاكي از اين است كه آن سوال به هيچ وجه نتوانسته بين گروه قوي و ضعيف تمايز قائل شود .
تحليل سوال هاي آزمون هاي تشريحي يا انشايي
هر چند كه تحليل سوال بيشتر براي آزمون هاي عيني متداول است ، سوال هاي تشريحي را نيز پس از اجرا بايد مورد
تجزيه و تحليل قرار داد و اشكالات آنها را برطرف كرد . در اينجا روش تحليل ويتني و سيبرز با انجام مراحل زير ، شرح
داده مي شود .
- 1 براي تقسيم دانش اموزان به دو گروه قوي و ضعيف مثل سوالات عيني عمل مي كنيم با اين تفاوت كه اگر از 40 نفر
بيشتر باشند به جاي 27 درصد 25 درصد را انتخاب مي كنيم .
- 2 براي هر سوال مجموع نمرات گروه بالا و گروه پايين را حساب مي كنيم .
P
*100=60
=
5
به عنوان مثال در سوالي كه يك نمره دارد ، حالتهاي ممكني كه دانش آموزان نمره مي گيرند به صورت زير خواهد بود .
0 و بعضي صفر از اين سوال كسب كنند . تعداد هر كدام از / 0 ، بعضي 25 / 0 نمره ، بعضي 5 / بعضي نمره يك ، بعضي 75
نمره ها را با توجه به گروه بالا و پايين مي شماريم و در جدول زير مي نويسيم:
F فراواني گروه بالا
S نمره سوال
FS
فراواني گروه
F پايين
FS
1
0/75
0/5
0/25
0
5
4
3
2
1
5
3
1/5
0/5
0
1
2
3
4
5
1
1/5
1/5
1
0
5
10
- 3 براي محاسبه ي ضريب دشواري ، نتايج را در فرمول زير قرار مي دهيم :
(p) مجموع نمرات افراد گروه بالا + مجموع نمرات افراد گروه پايين = ضريب دشواري
2N( (حداقل نمره متعلق به سوال - حداكثر نمره متعلق به سوال
%25 گروه مورد نظر : N
(p) 5 = ضريب دشواري + 10 = 0/75
2*10 (1 - 0)
4 ب - راي محاسبه ي ضريب تميز ، نتايج را در فرمول زير قرار مي دهيم :
(D)ِِ مجموع نمرات افراد گروه پايين - مجموع نمرات افراد گروه بالا = ضريب تميز
N( (حداقل نمره متعلق به سوال - حداكثر نمره متعلق به سوال
(D) 10 = ضريب تميز - 5 = 0/5
10 (1 -0 )